Ποιος μπορεί να ασκεί την ψυχοθεραπεία; Γιατί η Κύπρος χρειάζεται σαφείς κανόνες

Η ψυχοθεραπεία αποτελεί μια βαθιά ανθρώπινη και επιστημονικά θεμελιωμένη διαδικασία, μέσα από την οποία ο άνθρωπος μπορεί να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του, να επεξεργαστεί δύσκολα βιώματα, να αντιμετωπίσει συναισθηματικές δυσκολίες και να αναπτύξει νέους τρόπους διαχείρισης της ζωής του.

Στον πυρήνα της βρίσκεται η θεραπευτική σχέση. Μια σχέση εμπιστοσύνης, στην οποία ο άνθρωπος συχνά μοιράζεται τις πιο ευάλωτες πλευρές του εαυτού του, προσωπικά βιώματα, φόβους και τραύματα. Είναι, επομένως, εύλογο να αναρωτηθούμε: Ποια προσόντα πρέπει να διαθέτει εκείνος στον οποίο εμπιστευόμαστε τον ψυχικό μας κόσμο;

Η άσκηση της ψυχοθεραπείας προϋποθέτει πολυετή, εξειδικευμένη εκπαίδευση σε αναγνωρισμένες σχολές, μέσα από ολοκληρωμένα προγράμματα που συνδυάζουν θεωρητική γνώση, βιωματική εκπαίδευση, προσωπική θεραπεία και εποπτευόμενη κλινική πρακτική. Η εκπαίδευση αυτή καλλιεργεί επιστημονικές γνώσεις, θεραπευτικές δεξιότητες και την ικανότητα δημιουργίας ενός ασφαλούς θεραπευτικού περιβάλλοντος.

Ιδιαίτερα στην Κύπρο, όπου δεν υπάρχει ακόμη αυτοτελές νομοθετικό πλαίσιο που να ρυθμίζει συνολικά το επάγγελμα, η αναγνώριση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων από αξιόπιστους ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση της επαγγελματικής κατάρτισης.

Ξεχωριστή σημασία έχει η προσωπική θεραπεία του ίδιου του ψυχοθεραπευτή. Ο θεραπευτής συμμετέχει στη θεραπευτική διαδικασία με τις γνώσεις του, αλλά και με την προσωπική του παρουσία, τις εμπειρίες και τα συναισθήματά του. Η δική του θεραπευτική πορεία τον βοηθά να αναγνωρίζει τις προσωπικές του δυσκολίες και αντιδράσεις, ώστε αυτές να μην επηρεάζουν αθέλητα τη θεραπευτική σχέση. Παράλληλα, βιώνοντας ο ίδιος τη θέση του θεραπευόμενου, αναπτύσσει βαθύτερη κατανόηση της εμπιστοσύνης, της ενσυναίσθησης και των θεραπευτικών ορίων.

Εξίσου ουσιαστική είναι η κλινική εποπτεία, κατά την οποία ο ψυχοθεραπευτής επεξεργάζεται με κατάλληλα εκπαιδευμένο επόπτη τις δυσκολίες και τα ζητήματα που προκύπτουν στην εργασία του. Η εποπτεία προσφέρει χώρο αναστοχασμού, επαγγελματικής ανάπτυξης και αναγνώρισης πιθανών δεοντολογικών διλημμάτων. Αποτελεί σημαντικό μέσο προστασίας του θεραπευόμενου και χρειάζεται να συνεχίζεται σε όλη την επαγγελματική πορεία.

Απαραίτητη είναι επίσης η συνεχιζόμενη πιστοποιημένη επαγγελματική εκπαίδευση (Continuing Professional Development – CPD). Μέσα από αναγνωρισμένα εκπαιδευτικά προγράμματα, εξειδικευμένα σεμινάρια και επιστημονικές δραστηριότητες, ο ψυχοθεραπευτής ανανεώνει τις γνώσεις και τις δεξιότητές του, παρακολουθεί τις εξελίξεις στον τομέα του και ενισχύει την επαγγελματική του επάρκεια.

Στην Κύπρο, ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Ψυχοθεραπευτών εφαρμόζει υψηλά κριτήρια για την αποδοχή πλήρων μελών, λαμβάνοντας υπόψη την εξειδικευμένη εκπαίδευση, την προσωπική θεραπεία, την κλινική εμπειρία και την εποπτεία. Τα κριτήρια αυτά αποτελούν ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς, χωρίς η ιδιότητα μέλους ενός επαγγελματικού συνδέσμου να υποκαθιστά την κρατική ρύθμιση.

Γιατί, όμως, χρειάζεται η Κύπρος σαφείς κανόνες;

Για να μπορεί κάθε πολίτης να γνωρίζει ποιος διαθέτει τα απαραίτητα προσόντα για την άσκηση της ψυχοθεραπείας.

Για να υπάρχουν διαφανή κριτήρια επαγγελματικής επάρκειας, σαφή όρια ευθύνης, υποχρεώσεις εποπτείας και τεκμηριωμένης συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, καθώς και αποτελεσματικές διαδικασίες δεοντολογικού ελέγχου και διαχείρισης παραπόνων.

Χωρίς ένα κοινό πλαίσιο, ο άνθρωπος που αναζητά βοήθεια ενδέχεται να δυσκολεύεται να διακρίνει ανάμεσα σε διαφορετικά επίπεδα εκπαίδευσης και επαγγελματικής εμπειρίας. Οι σαφείς κανόνες προστατεύουν τον θεραπευόμενο, ενισχύουν τη διαφάνεια και διασφαλίζουν κοινές απαιτήσεις ποιότητας, με σεβασμό στην πολυμορφία των αναγνωρισμένων ψυχοθεραπευτικών προσεγγίσεων.

Κάθε άνθρωπος που αναζητά ψυχοθεραπευτική βοήθεια δικαιούται να γνωρίζει ότι ο επαγγελματίας στον οποίο απευθύνεται διαθέτει την κατάλληλη εκπαίδευση, προσωπική θεραπευτική εμπειρία, εποπτεία, συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη και δεοντολογική συγκρότηση.

Η εμπιστοσύνη είναι η βάση της θεραπευτικής σχέσης. Οι σαφείς κανόνες είναι ένας ουσιαστικός τρόπος να την προστατεύσουμε.

Δημήτρης Ν. Σιούερ

Σωματικός Ψυχοθεραπευτής (Βιοσύνθεση)

Μέλος του Παγκύπριου Συνδέσμου Ψυχοθεραπευτών